Psalm 146 – Over lofprijzing

psalm146-01 psalm146-02 psalm146-03 psalm146-04 psalm146-05 psalm146-06

psalm146-07

Voordat we naar de tekst gaan kijken, wil ik u het verhaal van John vertellen. John leefde in de 18e eeuw en was de zoon van een zeeman. Zijn vader was kapitein op een groot koopvaardijschip. Ook John wist al vroeg dat hij zeeman wilde worden. Toen hij negentien jaar oud was, kwam hij bij de marine terecht.

Helaas voelde hij zich daar slecht op zijn gemak. Toen hij probeerde te deserteren, werd hij opgepakt. Een rijke reder zag wat in hem en betaalde zijn borgtocht. Daarna nam hij dienst op een slavenschip en werkte zich op tot kapitein van een eigen schip. Een slavenschip, dat wel. John was een slavenhandelaar geworden.

Hoewel zijn moeder hem als kind over God had verteld, speelde het geloof in zijn leven geen enkele rol meer. Integendeel, John was enorm grof in de mond en stak graag de draak met alles wat met God en met geloven te maken had. Totdat hij met zijn schip in een verschrikkelijke storm terechtkwam. Toen bad hij in zijn angst: “Heer, heb genade met ons!” Dat moment heeft voor een ommekeer in zijn leven gezorgd.

Zeven jaar later was John Newton predikant. Zijn leven was niet van de ene dag op de andere veranderd. Maar hoe ouder hij werd, hoe meer hij tot het besef kwam dat God een groot wonder in zijn leven had gedaan. Hij groeide uit tot een symbool in de strijd om de afschaffing van de slavernij en is de dichter van het wereldberoemde lied Amazing Grace, waarin hij aangeeft wat in zijn leven de doorslag heeft gegeven. Het was alleen door Gods genade, dat hij die het niet verdiende – hij die het leven van 20.000 mensen had verziekt – leven had gevonden. Wat wint zo’n lied aan diepgang als je het verhaal erachter kent!

psalm146-08

Psalm 146 is ook een lied. Een loflied nog wel. Een lied waarin God uitbundig eer wordt toegebracht. Zouden we ook iets kunnen achterhalen over het verhaal achter dit lied? Wat is er in het leven van deze dichter gebeurd, dat hij met zoveel woorden Gods lof bezingt?

Helaas heeft deze psalm geen opschrift, zodat we weinig kunnen zeggen over wie de dichter van deze psalm is geweest. Als we naar de inhoud van deze psalm kijken, komen we er ook niet achter wat de aanleiding is geweest voor het dichten van dit lied. Er wordt geen enkele naam of gebeurtenis vermeld, die in dit opzicht voor ons een aanknopingspunt zou kunnen zijn. We kennen ook geen andere bronnen die ons hiermee verder kunnen helpen.

Moeten we deze psalm dan maar lezen als een op zichzelf staande tekst, zonder enige samenhang of verband? Velen van ons zijn geneigd om – bij gebrek aan informatie – zó naar deze psalm – en naar de meeste psalmen – te kijken. En toch is er wel degelijk sprake van een verband, een samenhang die de moeite waard is om naar te kijken, en de boodschap die deze psalm ons wil meegeven, versterkt.

Deze psalm maakt namelijk deel uit van een bundel van 150 psalmen die niet zomaar bij elkaar zijn geveegd, maar heel zorgvuldig zijn geselecteerd en stuk voor stuk heel doelbewust een bepaalde plaats in het geheel hebben gekregen. Zo heeft emeritus-hoogleraar Labuschagne ontdekt dat de Psalmen afzonderlijk, maar ook als geheel, zijn gestructureerd op basis van symbolische getallenreeksen. Hij is van mening dat het schrijven in de Oudheid heel veel leek op wat wij vandaag de dag “componeren” zouden noemen. Ieder onderdeel van de tekst werd heel nauwkeurig samengesteld. En bij dit componeren werd er geteld. Het Hebreeuwse woord sefer – geschrift – en sofer – schrijver – zijn allebei afkomstig van het woord safar (cijfer) dat zowel tellen als vertellen kan betekenen.

Je zou de psalmen kunnen zien als de opwekkingsliederen van het volk Israël. Zoals er tijdens de laatste pinksterconferentie in Flevoland opnieuw twaalf liederen aan de bundel zijn toegevoegd, zo kwamen er ook in vroeger tijd iedere keer psalmen bij. Verschillende dichters hebben hieraan bijgedragen, waaronder koning David, koning Salomo, Asaf, de kinderen van Korach, Etan de Ezrachiet en zelfs Mozes. Van veel psalmen is ook niet bekend wie ze heeft geschreven. Maar voor allemaal geldt dat zij in de loop der tijd zorgvuldig zijn verzameld om in de eredienst te worden gebruikt.

Maar er zijn ook verschillen met onze opwekkingsliederen. Een belangrijk verschil is dat de periode waarin de psalmen zijn geschreven, veel langer is geweest. Deze liep vanaf de tijd van Mozes tot aan de tijd na de ballingschap. Alles bij elkaar ongeveer duizend jaar. Een ander belangrijk verschil is dat het Boek der Psalmen een afgeronde eenheid is geworden en als zodanig ook een boodschap uitdraagt. Als geheel. Als Bijbelboek. Hoe zou die boodschap eruit zien, denkt u?

psalm146-09

Als we door het boek heen bladeren, zien we dat het uit vijf delen bestaat. Het ene, grote boek is onderverdeeld in vijf, kleinere boeken.

Het getal “vijf” doet denken aan de Thora, de vijf boeken van Mozes. Boek 1 zou dan naast Genesis komen, Boek 2 naast Exodus, Boek 3 naast Leviticus, Boek 4 naast Numeri en Boek 5 naast Deuteronomium. Er zijn ook aanwijzingen dat men in de synagoge deze koppeling daadwerkelijk heeft toegepast. Wanneer er uit het boek Genesis werd gelezen, werden er psalmen uit Boek 1 gezongen, en ga zo maar door. De vijf boeken van de Thora, het woord van God, werden gekoppeld aan de vijf boeken van de Psalmen, het antwoord van de mensen.

Wat opvalt, is dat elk van deze vijf boeken afsluit met een lofprijzing.

psalm146-10psalm146-11psalm146-12psalm146-13psalm146-14

psalm146-15

Bij Bassie en Adriaan was het altijd Bassie die tegen Adriaan zei: “Wat er ook gebeurd, altijd blijven lachen!” Daarmee wilde hij Adriaan opbeuren en alle kleine kijkertjes een lesje leren. “Wat er ook gebeurt, altijd blijven lachen!” Het lijkt wel alsof het Boek der Psalmen ons ook zo’n lesje wil leren. In de vijf boeken krijgen we alle hoogte- en dieptepunten van het leven te zien, maar wat er ook gebeurt, je moet altijd God blijven loven!

psalm146-16

Wat ook opvalt, is het gebruik van het woordje “amen” in deze lofprijzingen. We komen dit woord in de Psalmen alleen hier tegen. Exact zeven maal. Telkens wanneer je dit woord in het Oude Testament tegenkomt, heeft dit een profetische lading: Het zij zo. Er zijn uitleggers die de vijf boeken van de Thora als symbool zien voor vijf perioden in de geschiedenis. Genesis staat dan voor het begin van het leven en Gods verkiezende genade, Exodus is de periode van de bevrijding, Leviticus van de heiliging, en Numeri van de beproeving. Na deze perioden breekt het Deuteronomiumtijdperk aan waarin God Zijn koninkrijk vestigt. Het amen, ja amen vormt dan de verbindende schakel tussen deze twee perioden om uiteindelijk over te gaan en te eindigen in een lofprijzing: Halleluja!

psalm146-17

Om dit feit nog eens te benadrukken en ons deze les stevig in te peperen zijn de laatste vijf liederen uit het Boek der Psalmen allemaal lofliederen, te beginnen bij Psalm 146. Opnieuw het getal vijf en opnieuw de parallel met de vijf Boeken van Mozes. We herkennen dit in Psalm 146, waar gerefereerd wordt aan “De HERE die hemel en aarde gemaakt heeft, de zee en al wat daarin is.” – Genesis.

psalm146-18

“Wat er ook gebeurt, je moet altijd God blijven loven.”

Dit is gemakkelijk wanneer het je voor de wind gaat. Wanneer je promotie hebt gekregen, een nieuwe baan, of een mooie kleine baby met alles erop en eraan. Maar wat moet je als je je baan bent kwijtgeraakt, je net te horen hebt gekregen dat er nieuwe uitzaaiingen in je lichaam zijn vastgesteld, of als afgelopen week het hele gezin van een geliefd familielid bij een noodlottig vliegtuigongeluk om het leven is gekomen?

psalm146-19

In de Bijbel gaat juist het Boek der Psalmen over de emoties die zich voordoen in dergelijke omstandigheden. Pijn. Verdriet. Wanhoop. Angst. Boosheid ook. We zien dat deze emoties alle ruimte krijgen. Ze mogen er zijn. Volop zelfs. Ze mogen beleefd en doorleefd worden. En toch mondt elk van de vijf boeken der Psalmen uit in een lofprijzing. Het is alsof het boek daarin tegen ons wil zeggen dat iedere negatieve emotie hierin als het ware zijn afronding zou moeten vinden. Maar hoe krijgen we dat voor elkaar?

psalm146-20

Toen stichting Opwekking startte met het uitbrengen van de opwekkingsliederen, begon men ook opnieuw na te denken over lofprijzing. In die tijd zijn er verschillende boekjes over dit onderwerp verschenen. Het kan zijn dat ik ze verkeerd heb gelezen, maar bij velen daarvan kreeg ik de indruk dat het lofprijzen hier als alternatief werd gezien voor al die moeilijke emoties. Alsof je een knop in je hoofd moest omzetten om in plaats van te treuren God groot te maken. En als je dat doet, zal Hij een keer in je leven brengen.

psalm146-21

Nu ik hierop terugkijk, zie ik een verband met een beweging die in diezelfde periode opkwam, namelijk die van de kracht van het positief denken. Als je je negatieve gedachten ombuigt in positieve gedachten, zal je leven een positieve wending krijgen. Als je hierover een christelijk sausje giet, klinkt deze zin zo: Als je in plaats van te treuren God grootmaakt, zal je leven een positieve wending krijgen. Misschien klinkt dit als vloeken in de kerk, maar ik zeg hier meteen achteraan dat ik hierin niet geloof. Het gaat er niet om of wij positief of negatief denken, maar of wij werkelijk oog hebben voor de HERE God die het waard is om geloofd te worden.

Psalm 146 roept op om God te loven. Niet als een formule. Niet omdat het moet. Maar omdat er minstens drie hele goede redenen zijn aan te geven waarom je dit zou willen.

psalm146-22

De eerste reden is dat de God van Jakob helpt. Hij is Degene geweest die het volk Israël heeft uitgeleid en begeleid tot in het Beloofde Land. Hij is Degene geweest die telkens wanneer zich problemen voordeden, voor uitkomst heeft gezorgd.

Ten opzichte van ons geldt eigenlijk precies hetzelfde, alleen is de inhoud nóg rijker. Hij is immers Degene geweest die ons door zijn Zoon heeft verlost uit ons oude leven en een nieuwe identiteit heeft gegeven. Hij is Degene die ook in ons leven bij problemen voor uitkomst wil zorgen. Misschien is het goed om onszelf eens af te vragen of wij de HERE God wel voldoende hebben toegestaan om op deze manier in ons leven te werken.

psalm146-23

De tweede reden die de dichter noemt om God te loven, is dat Hij de Schepper is. Hij is het die het universum heeft gemaakt, in zijn onmetelijke grootheid, maar ook in zijn peilloze kleinheid. Van sterrenstelsel tot nanodeeltje. Hij is van alles de Maker. Alles komt Hem toe.
Het Schepper-zijn van God staat tegenwoordig onder zware druk. De wetenschap doet het voorkomen alsof de evolutietheorie is bewezen en alles uit één grote oerknal is ontstaan. Veel christenen hebben zich hierdoor laten imponeren. Dat geldt vooral voor hen die hoogopgeleid zijn, en dat zijn er steeds meer.

In hun opleiding zijn zij besmet met het evolutievirus en dat heeft hun denken aangetast: de evolutietheorie heeft gelijk, het universum is miljarden jaren oud en het leven op aarde heeft zich gedurende miljoenen jaren vanuit een eencellig wezen ontwikkeld tot de mens. Om hun geloof in God de Schepper niet te verliezen, hebben zij het theïstische-evolutionisme bedacht. Evolutie als een door God geleid proces. Zij hebben God als het ware aan de evolutietheorie toegevoegd, maar eigenlijk doet Hij er niet toe, omdat evolutie geen sturende kracht nodig heeft.

Zij vergeten dat de evolutietheorie IN PRINCIPE is bedoeld om het ontstaan van leven ZONDER God te verklaren. Zij vergeten ook dat met deze aanpassing de hele Bijbelse theologie op losse schroeven wordt gezet. Want als ziekte en dood er al miljoenen jaren zijn, wat moeten we dan met de uitspraak van Paulus dat de dood door de zonde in de wereld is gekomen? En wat betekent het dan dat de Here Jezus de tweede Adam wordt genoemd, als de eerste Adam nooit heeft bestaan?

In de Bijbel wordt het scheppingsverslag van Genesis heel serieus genomen. Psalm 146 noemt het als één van de hoofdredenen om God te loven. Wist u dat er een heel direct verband is tussen Gods schepping en Gods heiligdom? Ik hoop u hierover de volgende keer wat meer te vertellen.

Ik denk dat het ontzettend belangrijk is om vast te blijven houden aan de waarachtigheid van Gods Woord, waarin de werkelijkheid op een hele bijzondere manier zin en betekenis krijgt.

psalm146-24

De derde reden die de Psalm noemt, is dat de HERE God als eeuwige Koning trouwe houdt tot in eeuwigheid. Hij ziet erop toe dat de verdrukte recht wordt verschaft. Hij behoedt de vreemdelingen en houdt de wees en weduwe staande. We hebben hier niet te maken met een wens, een hoop, een verwachting… Dit is zelfs geen belofte. We mogen deze woorden lezen als een profetie. Het gaat gebeuren! Ondanks alle ellende en onopgeloste problemen mogen we ons vertrouwen vestigen op de God van de Bijbel die zijn Zoon heeft gegeven om af te rekenen met de zonde en de gebrokenheid van deze wereld. Het gaat niet om onze gedachten, maar om wie Hij is.

psalm146-25

Ik heb geprobeerd om u iets te laten zien van de manier waarop de Psalmen naar de werkelijkheid kijken. We zien dan een werkelijkheid die ruimte biedt aan alle soorten emoties. Maar ook een werkelijkheid die wordt geschraagd door het besef dat God in alles Zijn plan uitwerkt en dat de komst van Zijn koninkrijk een profetische zekerheid is. Als je zo naar het leven kijkt, dan kan je niet anders dan God groot maken!

banner_mjdehaan_2014

Aantal keren bekeken: 448